Skąd pochodzi whisky?
Sztuka destylacji przywędrowała do Europy z arabskiego świata w wiekach średnich, za pośrednictwem mauretańskiej Hiszpanii. Alchemicy uczyli się otrzymywać z niej „aqua vitae" — łacińską \u201Ewodę życia", stosowaną początkowo w celach medycznych. Do klasztorów Szkocji i Irlandii sztuka ta dotarła najprawdopodobniej w XII wieku, choć pierwsze pisane zapisy pochodzą dopiero z późnego średniowiecza.
Pierwsze zapisy historyczne
Najstarsza znana wzmianka o irlandzkiej whiskey pochodzi z „Annales Clonmacnoise" z 1405 roku, a pierwsza szkocka — z rolki Exchequer Rolls z 1494 roku, gdzie odnotowano wydanie mnichowi Johnowi Corowi ośmiu boll słodu do wytworzenia aqua vitae. Ilość ta pozwalała wyprodukować blisko pięćset butelek, co świadczy o tym, że destylacja była już wówczas dobrze opanowana.
Ustawa akcyzowa z 1823 roku
Przez prawie dwieście lat produkcja whisky w Szkocji była w większości nielegalna. Pod koniec XVIII wieku szacowano nawet czternaście tysięcy nielegalnych destylarni. Przełom nadszedł w 1823 roku, gdy parlament brytyjski uchwalił Excise Act, radykalnie obniżając podatki. Pierwszą destylarnią, która skorzystała z nowego prawa, była Glenlivet Georga Smitha.
Ustawa z 1823 roku otworzyła Szkocji drzwi do świata — zamieniła podziemny przemysł w globalną tradycję.
Epoka wiktoriańska i ekspansja
Druga połowa XIX wieku była złotą erą szkockiej whisky. Wynalezienie alembika kolumnowego przez Aeneasa Coffey w 1830 roku i późniejsze zezwolenie na mieszanie whisky słodowej z whisky zbożową umożliwiły powstanie nowej kategorii — blended scotch. Plaga filoksery, która zniszczyła europejskie winnice, spowodowała spadek produkcji koniaku i otworzyła whisky drogę do salonów Paryża.
XX wiek i boom whisky blended
Pierwsza połowa XX wieku była trudna: wojny światowe, amerykańska Prohibicja i Wielki Kryzys sprawiły, że w latach trzydziestych działało zaledwie kilkadziesiąt szkockich destylarni. Odrodzenie przyniosły dopiero lata pięćdziesiąte, wraz z globalną ekspansją marek takich jak Johnnie Walker i Chivas Regal.
Renesans single malt
W latach osiemdziesiątych XX wieku szkockie destylarnie zaczęły promować własne single malty jako odrębną kategorię. Kampania Classic Malts firmy Diageo z 1988 roku okazała się przełomem. Koneserzy na całym świecie odkryli, że każda destylarnia ma własny, niepowtarzalny głos.
Globalna ekspansja XXI wieku
Wiek XXI przyniósł whisky prawdziwie globalne rozprzestrzenienie. Japonia zdobyła uznanie międzynarodowe, Indie i Tajwan pokazały, że w tropikach można produkować whisky światowej klasy, a w krajach skandynawskich, Australii i Ameryce Południowej powstały nowe rzemieślnicze destylarnie. Historia whisky wciąż trwa.