Początki japońskiej whisky

Historia japońskiej whisky zaczyna się w 1918 roku, kiedy młody chemik Masataka Taketsuru wyruszył z Osaki do Szkocji, by studiować chemię stosowaną na Uniwersytecie w Glasgow. Był synem właściciela browaru sake i marzył o przeniesieniu do Japonii sztuki, którą wówczas Zachód dopiero zaczynał doceniać.

Taketsuru odbył staże w destylarniach Longmorn, Bo'ness i Hazelburn, dokładnie notując procesy — od słodowania po dojrzewanie. Notatniki z tego okresu, znane dziś jako „Taketsuru Note", są dokumentem bezcennym dla historii światowej whisky. W Szkocji poznał również Rittę Cowan, którą poślubił i wraz z którą wrócił do Japonii w 1920 roku.

Po powrocie Taketsuru dołączył do firmy Kotobukiya, prowadzonej przez Shinjiro Torii — wizjonera, który marzył o stworzeniu whisky wyrastającej z japońskiej wrażliwości. W 1923 roku otwarto destylarnię Yamazaki pod Osaką, w miejscu słynącym z krystalicznie czystej wody. Torii wybrał tę lokalizację po długich poszukiwaniach — właśnie tu, na styku trzech rzek, powstawała woda uważana za najlepszą w całej Japonii.

Nie chcę produkować whisky, która smakuje jak szkocka. Chcę produkować whisky, która smakuje jak Japonia.

W 1934 roku Taketsuru opuścił Kotobukiya i założył własną destylarnię w Yoichi na wyspie Hokkaido. Wybrał to miejsce właśnie dlatego, że klimatem i geologią przypominało Szkocję — chłodne, wilgotne, bogate w torfowiska. Firma, którą założył, nosi dziś nazwę Nikka.

Torii pozostał w Kotobukiya, które w 1963 roku zmieniło nazwę na Suntory. Obie firmy — Suntory i Nikka — stały się filarami japońskiego przemysłu whisky i do dziś reprezentują dwie odrębne szkoły stylu.

Japońska whisky rozwinęła własną estetykę, opartą na subtelności, równowadze i mistrzostwie blendingu. W przeciwieństwie do Szkocji, gdzie destylarnie chętnie wymieniają między sobą destylaty, japońskie firmy tradycyjnie polegają wyłącznie na własnych zasobach. Prowadzi to do niezwykłej różnorodności w obrębie jednego domu — Yamazaki wykorzystuje kilkanaście różnych typów alembików, tworząc paletę destylatów, z których master blender komponuje ostateczne wyrażenia.

Międzynarodowe uznanie japońskiej whisky przyszło dopiero na początku XXI wieku. W 2001 roku Nikka Yoichi 10 zdobyła najwyższą notę w rankingu magazynu Whisky Magazine. W 2003 roku Yamazaki 12 wygrał złoty medal w International Spirits Challenge. Od tamtego czasu japońska whisky przechodzi bezprecedensowy rozkwit, a niedostatki dojrzewających zapasów sprawiły, że najbardziej cenione wyrażenia stały się trudno dostępne na wielu rynkach.